Rzeczowniki w języku angielskim - Lekcje z angielskiego

Rzeczowniki angielskie

Rzeczowniki w języku angielskim to jedna z najważniejszych części mowy. Nazywają osoby, miejsca, rzeczy, zwierzęta, pojęcia oraz zjawiska. Dzięki rzeczownikom możemy mówić o tym, kto wykonuje czynność, czego dotyczy zdanie i o czym dokładnie rozmawiamy.

Co ważne, rzeczowniki pojawiają się prawie w każdym zdaniu. Dlatego warto dobrze zrozumieć ich rodzaje, liczbę mnogą, formy dzierżawcze, rzeczowniki policzalne i niepoliczalne oraz podstawowe typy rzeczowników. Dzięki temu łatwiej budować poprawne zdania po angielsku.

Ponadto rzeczowniki łączą się z wieloma innymi tematami gramatycznymi. Na przykład przedimki a, an i the zależą od rodzaju rzeczownika, a określniki ilości takie jak many, much, some i any zależą od tego, czy rzeczownik jest policzalny, czy niepoliczalny.

Jak dzielimy rzeczowniki w języku angielskim?

Rzeczowniki w języku angielskim można podzielić na kilka grup. Najczęściej omawiamy je ze względu na liczbę, rodzaj, formę dzierżawczą, policzalność oraz znaczenie.

Najważniejsze kategorie to:

liczba pojedyncza i liczba mnoga
liczba mnoga regularna i nieregularna
rzeczowniki policzalne i niepoliczalne
rodzaj męski, żeński i nijaki
dopełniacz saksoński, czyli forma dzierżawcza z ’s
rzeczowniki pospolite i własne
rzeczowniki konkretne i abstrakcyjne
rzeczowniki złożone i zbiorowe

W praktyce jeden rzeczownik może należeć do kilku grup jednocześnie. Na przykład school jest rzeczownikiem pospolitym, policzalnym i konkretnym, natomiast love jest rzeczownikiem abstrakcyjnym i niepoliczalnym.

Liczba rzeczownika

Rzeczowniki występują w liczbie pojedynczej i mnogiej. Liczba pojedyncza oznacza jedną osobę, rzecz lub pojęcie, natomiast liczba mnoga oznacza więcej niż jedną osobę, rzecz lub pojęcie.

a book – książka
books – książki
a student – uczeń / student
students – uczniowie / studenci

Co ważne, większość rzeczowników tworzy liczbę mnogą przez dodanie końcówki -s. Jednak w wielu przypadkach potrzebne są też inne końcówki, na przykład -es albo -ies.

book – books
box – boxes
city – cities
baby – babies

Ponadto w języku angielskim występują rzeczowniki z nieregularną liczbą mnogą. Dlatego niektóre formy trzeba zapamiętać osobno.

child – children
man – men
woman – women
person – people
mouse – mice

Warto również pamiętać, że niektóre rzeczowniki mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej. Na przykład sheep może oznaczać jedną owcę albo wiele owiec, a deer może oznaczać jednego jelenia albo kilka jeleni.

Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

Rzeczowniki dzielimy także na policzalne i niepoliczalne. Jest to bardzo ważny podział, ponieważ wpływa na użycie przedimków, liczby mnogiej oraz określników ilości.

Rzeczowniki policzalne to takie, które można policzyć. Mogą występować w liczbie pojedynczej i mnogiej.

one apple – jedno jabłko
two apples – dwa jabłka
a chair – krzesło
three chairs – trzy krzesła

Natomiast rzeczowniki niepoliczalne oznaczają rzeczy, których zwykle nie liczymy jako osobnych sztuk. Dlatego najczęściej nie mają zwykłej liczby mnogiej.

water – woda
milk – mleko
information – informacja / informacje
homework – praca domowa
advice – rada / porady

Co więcej, po angielsku nie mówimy an information ani two advices. Zamiast tego używamy wyrażeń takich jak some information, a piece of information, some advice albo a piece of advice.

Rodzaj rzeczownika

W języku angielskim rzeczowniki mogą odnosić się do rodzaju męskiego, żeńskiego albo nijakiego. Jednak angielski nie odmienia rzeczowników przez rodzaje tak mocno jak język polski. Dlatego bardzo ważne są zaimki, na przykład he, she i it.

man – mężczyzna
woman – kobieta
boy – chłopiec
girl – dziewczynka
table – stół
book – książka

W praktyce osoby zwykle odnoszą się do zaimków he albo she, natomiast rzeczy, przedmioty i pojęcia najczęściej odnoszą się do zaimka it.

Co więcej, niektóre rzeczowniki mają osobne formy męskie i żeńskie, na przykład:

actor – actress
waiter – waitress
king – queen
husband – wife

Natomiast wiele współczesnych nazw zawodów i funkcji jest neutralnych. Dlatego coraz częściej używa się form takich jak teacher, doctor, student, manager czy police officer niezależnie od płci.

Przypadki rzeczownika i wyrażanie przynależności

W języku angielskim nie ma odmiany przez przypadki takiej jak w języku polskim. Jednak istnieją sposoby wyrażania przynależności. Najważniejsze z nich to dopełniacz saksoński oraz konstrukcja z of.

Dopełniacz saksoński

Dopełniacz saksoński tworzymy przez dodanie końcówki ’s do rzeczownika. Najczęściej używamy go, gdy mówimy o osobach, zwierzętach albo relacjach między ludźmi.

Tom’s car – samochód Toma
my sister’s room – pokój mojej siostry
the teacher’s book – książka nauczyciela
the cat’s bowl – miska kota

Jeśli rzeczownik w liczbie mnogiej kończy się na -s, zwykle dodajemy tylko apostrof.

the students’ books – książki uczniów
my parents’ house – dom moich rodziców

Konstrukcja z of

Konstrukcji z of często używamy przy rzeczach, przedmiotach, pojęciach abstrakcyjnych i częściach większej całości.

the title of the book – tytuł książki
the roof of the house – dach domu
the end of the story – koniec historii
the colour of the wall – kolor ściany

Co ważne, czasami możliwe są dwie formy, ale nie zawsze znaczą dokładnie to samo. Dlatego najlepiej uczyć się takich połączeń w kontekście.

my sister’s friend – przyjaciel mojej siostry
a friend of my sister’s – jeden z przyjaciół mojej siostry

Typy rzeczowników w języku angielskim

Rzeczowniki angielskie dzielą się również na typy. Ten podział pomaga lepiej zrozumieć, jak rzeczownik działa w zdaniu i z jakimi wyrazami może się łączyć.

Rzeczowniki pospolite – ogólne nazwy osób, miejsc i rzeczy, np. home, book, pen.
Rzeczowniki własne – konkretne nazwy osób, miejsc i rzeczy, pisane wielką literą, np. Greg, Spain, London.
Rzeczowniki konkretne – odnoszą się do rzeczy, które można zobaczyć, dotknąć, usłyszeć, poczuć albo posmakować, np. egg, film, flower.
Rzeczowniki abstrakcyjne – odnoszą się do pojęć, uczuć i idei, np. love, time, happiness.
Rzeczowniki policzalne – można je policzyć, np. one pen, three books.
Rzeczowniki niepoliczalne – zwykle nie liczymy ich jako osobnych sztuk, np. salt, water, hair.
Rzeczowniki złożone – składają się z dwóch lub więcej wyrazów, np. apple juice, bedroom, bus stop.
Rzeczowniki zbiorowe – odnoszą się do grupy osób, zwierząt lub rzeczy jako jednej całości, np. a team, a family, a class.

Ponadto niektóre rzeczowniki mogą należeć do kilku grup naraz. Na przykład family jest rzeczownikiem pospolitym, policzalnym i zbiorowym. Dzięki temu widać, że podziały rzeczowników nie zawsze są rozłączne.

Rzeczowniki złożone

Rzeczowniki złożone składają się z dwóch lub więcej wyrazów. Bardzo często pierwszy element określa drugi i mówi, jakiego rodzaju rzecz mamy na myśli.

bedroom – sypialnia
bus stop – przystanek autobusowy
apple juice – sok jabłkowy
toothbrush – szczoteczka do zębów
classroom – sala lekcyjna

Warto pamiętać, że rzeczowniki złożone mogą być zapisane jako jeden wyraz, dwa osobne wyrazy albo wyrazy połączone łącznikiem. Dlatego najlepiej sprawdzać ich pisownię w słowniku lub zapamiętywać je jako gotowe wyrażenia.

Rzeczowniki zbiorowe

Rzeczowniki zbiorowe odnoszą się do grupy osób, zwierząt albo rzeczy. Dzięki nim możemy mówić o wielu elementach jako o jednej całości.

a team – drużyna
a class – klasa
a family – rodzina
a group – grupa
a bunch of flowers – bukiet kwiatów
a cup of tea – filiżanka herbaty

Co ważne, w brytyjskim angielskim niektóre rzeczowniki zbiorowe mogą łączyć się z czasownikiem w liczbie pojedynczej albo mnogiej, zależnie od tego, czy myślimy o grupie jako całości, czy o jej członkach.

Rzeczowniki w języku angielskim – słowotwórstwo

Poniżej lista końcówek – przyrostków (suffixes) do tworzenia rzeczowników.

– ant	accountant (księgowy, księgowa)
– ent	student (student, uczeń)
– ian	politician (polityk)
– ist	scientist (naukowiec)
– or	error (błąd)
– er	employer (pracodawca)
– ee	employee (pracownik)
– man	postman (listonosz)
– ess	actress (aktorka)
– age	luggage (bagaż)
– ance	performance (przedstawienie)
– ence	difference (różnica)
– ation	confirmation (potwierdzenie)
– tion	connection (połączenie)
– ion	fashion (moda)
– hood	childhood (dzieciństwo)
– ment	retirement (przejście na emeryturę)
– ness	madness (szaleństwo)
– ship	friendship (przyjaźń)
– dom	kingdom (królestwo)
– sis	basis (podstawa, baza)
– ing	shopping (zakupy)
– ism	optimism (optymizm)
– ics	physics (fizyka)
– ology	biology (biologia)
– ity	activity (działalność)
– ry	memory (pamięć)
– (a)cy	delicacy (delikatność, subtelność)
– y	sympathy (współczucie)
– th	strength (moc, siła)

Poniżej lista końcówek – przedrostków (prefixes) do tworzenia rzeczowników o przeciwstawnym lub negatywnym znaczeniu.

dis-	disadvantage (wada)
mis-	misbehaviour (złe zachowanie)
il-	illegality (nielegalność)
ir-	irrationalism (nieracjonalizm)

W praktyce słowotwórstwo pomaga rozpoznawać znaczenie nowych wyrazów. Dlatego warto zwracać uwagę na końcówki i przedrostki rzeczowników, szczególnie podczas czytania tekstów oraz przygotowania do egzaminów.

Najczęstsze błędy z rzeczownikami

Jednym z częstych błędów jest używanie rzeczownika niepoliczalnego tak, jakby był policzalny. Dlatego warto zapamiętać, że takie wyrazy jak information, advice, homework i luggage zwykle nie mają zwykłej liczby mnogiej.

Niepoprawnie:

an information
many advices
three homeworks

Poprawnie:

some information
a lot of advice
three pieces of homework

Inny częsty błąd dotyczy liczby mnogiej nieregularnej. Na przykład nie mówimy childs, tylko children. Podobnie poprawna forma to people, a nie persons w codziennym znaczeniu „ludzie”.

Jak uczyć się rzeczowników w języku angielskim?

Najlepiej uczyć się rzeczowników w kontekście. Zamiast zapamiętywać pojedyncze słowo, warto od razu zapisać krótki przykład albo typowe połączenie.

Dobry sposób nauki to:

zapisywać rzeczownik z przedimkiem, np. a book, an apple
sprawdzać liczbę mnogą, szczególnie gdy jest nieregularna
oznaczać rzeczowniki niepoliczalne
uczyć się rzeczowników z przykładami zdań
zwracać uwagę na końcówki rzeczowników w słowotwórstwie

Dzięki temu łatwiej zapamiętać nie tylko znaczenie wyrazu, ale również jego poprawne użycie w zdaniu.

Rzeczowniki w języku angielskim – podsumowanie

Podsumowując, rzeczowniki w języku angielskim nazywają osoby, miejsca, rzeczy, zwierzęta, pojęcia i zjawiska. Mogą być policzalne albo niepoliczalne, występować w liczbie pojedynczej albo mnogiej, a także tworzyć formy dzierżawcze.

Co ważne, rzeczowniki łączą się z wieloma tematami gramatycznymi. Dlatego warto uczyć się ich razem z przedimkami, określnikami ilości, zaimkami oraz przykładami zdań. Dzięki temu łatwiej pisać i mówić po angielsku poprawnie.

Zobacz także

Powyższy materiał został opracowany przeze mnie na podstawie różnych źródeł, w tym między innymi:

Thomson, A. J. (1991). A Practical English Grammar.
Borowska, A. (2015). Wielka gramatyka języka angielskiego z ćwiczeniami.
Kienzler, I. (2019). Gramatyka język angielski. Teoria oraz przykłady użycia.
Zgodnie z prawami autorskimi, zabraniam kopiowania, powielania lub wykorzystywania tych treści bez mojej wyraźnej zgody.